Giấu bằng Thạc sĩ khi đi xin việc: một hiện tượng không còn hiếm
Có một thay đổi âm thầm đang diễn ra trên thị trường lao động: nhiều người chủ động không đưa bằng Thạc sĩ vào hồ sơ xin việc.
Không phải vì họ không tự hào về quá trình học tập của mình. Cũng không phải vì văn bằng đó không có giá trị học thuật. Lý do nằm ở chỗ khác, sâu hơn và thực tế hơn.
Giấu bằng không phải là gian dối. Với nhiều người, đó là một chiến lược sinh tồn.
Khi bằng cấp trở thành điều phải giải thích
Trước đây, bằng Thạc sĩ xuất hiện trong CV như một điểm cộng mặc định. Hiện nay, nó thường kéo theo câu hỏi đầu tiên từ nhà tuyển dụng:
“Tại sao bạn lại ứng tuyển vào vị trí này?”
Câu hỏi tưởng như đơn giản này lại đặt ứng viên vào thế khó. Họ buộc phải giải thích vì sao một người học cao lại chọn một vai trò có yêu cầu thấp hơn về mặt danh xưng. Khi lời giải thích không đủ thuyết phục, sự nghi ngờ xuất hiện ngay từ đầu.
Trong bối cảnh đó, nhiều người chọn cách tránh câu hỏi bằng cách lược bỏ văn bằng.
Nỗi lo bị xem là không phù hợp
Một trong những lý do phổ biến khiến ứng viên giấu bằng là nỗi lo bị xem là không phù hợp.
Nhà tuyển dụng có thể lo ngại rằng ứng viên học cao sẽ nhanh chán, khó gắn bó, hoặc mang theo kỳ vọng vượt quá khả năng chi trả của vị trí. Những lo ngại này không xuất phát từ định kiến cá nhân, mà từ kinh nghiệm tuyển dụng thực tế.
Đối với ứng viên, việc bị loại chỉ vì “quá cao” là điều rất khó chấp nhận. Giấu bằng trở thành cách để được đánh giá dựa trên năng lực thực tế, thay vì danh xưng học thuật.
Khi văn bằng không tương xứng với vị trí ứng tuyển
Một nghịch lý ngày càng rõ là nhiều người có bằng Thạc sĩ, song công việc họ đang nhắm đến không yêu cầu trình độ đó.
Khoảng cách giữa văn bằng và vị trí khiến hồ sơ trở nên khó đọc. Nhà tuyển dụng không biết nên xếp ứng viên vào nhóm nào, trong khi bản thân ứng viên chỉ đơn giản muốn có một công việc ổn định và phù hợp với năng lực hiện tại.
Trong tình huống này, giấu bằng giúp hồ sơ trở nên “dễ đặt” hơn trong hệ thống tuyển dụng.
Áp lực từ thực tế nghề nghiệp
Không phải ai học Thạc sĩ cũng có một con đường nghề nghiệp suôn sẻ sau tốt nghiệp. Có người học xong nhưng ngành không mở ra cơ hội như kỳ vọng. Có người chuyển ngành nửa chừng và rơi vào trạng thái lưng chừng.
Khi thực tế nghề nghiệp không khớp với văn bằng, ứng viên phải đối diện với một lựa chọn khó khăn: giữ bằng trong hồ sơ và chấp nhận rủi ro bị loại, hoặc giấu bằng để tăng cơ hội được xem xét.
Với nhiều người, lựa chọn thứ hai mang tính thực tế hơn.
Giấu bằng không giải quyết được vấn đề gốc
Dù giúp vượt qua vòng lọc hồ sơ, giấu bằng không giải quyết được vấn đề cốt lõi: sự lệch pha giữa học tập và nghề nghiệp.
Ứng viên vẫn phải đối diện với câu hỏi lớn hơn trong nội tâm: mình đang đứng ở đâu trong hệ thống nghề nghiệp. Văn bằng bị giấu đi không biến mất. Nó chỉ bị đặt sang một bên, cùng với những câu hỏi chưa được trả lời.
Tác động tâm lý của việc giấu bằng
Giấu bằng không chỉ là hành vi kỹ thuật. Nó mang theo gánh nặng tâm lý.
Nhiều người cảm thấy mâu thuẫn khi phải che đi một phần nỗ lực của mình. Họ vừa muốn được công nhận, vừa sợ bị đánh giá. Trạng thái này kéo dài có thể làm xói mòn sự tự tin nghề nghiệp và cảm giác giá trị bản thân.
Khi thị trường buộc ứng viên phải điều chỉnh
Hiện tượng giấu bằng phản ánh một thực tế rõ ràng: thị trường lao động đang buộc ứng viên phải điều chỉnh cách họ trình bày bản thân.
Điều này không hẳn là tiêu cực. Nó cho thấy thị trường đang ưu tiên tính phù hợp và khả năng làm việc thực tế hơn danh xưng học thuật. Tuy nhiên, nó cũng phơi bày những lỗ hổng trong cách người học lựa chọn lộ trình đào tạo.
Một câu hỏi khó cần được đặt ra
Khi ngày càng nhiều người giấu bằng Thạc sĩ để xin việc, câu hỏi không còn là họ có nên làm vậy hay không.
Câu hỏi thực sự là: vì sao một văn bằng được kỳ vọng nâng cao vị thế lại trở thành thứ cần phải che giấu.
Câu trả lời nằm ở sự lệch pha giữa mục tiêu học tập và cấu trúc nghề nghiệp mà thị trường đang vận hành.
Kết luận: giấu bằng là dấu hiệu của một vấn đề sâu hơn
Giấu bằng Thạc sĩ không phải là hiện tượng cá biệt. Nó là dấu hiệu của một vấn đề sâu hơn trong mối quan hệ giữa học tập và việc làm.
Khi văn bằng không giúp người học đứng đúng chỗ trong hệ thống nghề nghiệp, họ buộc phải tìm cách thích nghi, dù điều đó đi ngược lại kỳ vọng ban đầu của việc học cao.
Đây chính là điểm khởi đầu cho những câu hỏi khó hơn về lựa chọn học tập, chuyển ngành và cách xây nền nghề nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
