Học xong khoá ngắn hạn vẫn không dám chuyển nghề: vấn đề không nằm ở kỹ năng
Trong những năm gần đây, khoá học ngắn hạn trở thành lựa chọn quen thuộc của người muốn chuyển nghề. Chúng linh hoạt, chi phí thấp, nội dung thực tế và cho cảm giác tiến bộ rất nhanh.
Nhiều người sau khi hoàn thành các khoá này thực sự làm được việc. Họ hiểu công cụ, nắm quy trình cơ bản, thậm chí có thể tạo ra sản phẩm cụ thể.
Thế nhưng, khi đứng trước quyết định chuyển nghề thật sự, rất nhiều người lại dừng lại. Họ tiếp tục học thêm, nhưng không ứng tuyển. Họ nâng cấp kỹ năng, nhưng không bước vào ngành.
Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: nếu không phải do thiếu kỹ năng, thì vì sao họ vẫn không dám chuyển?
Khoảng cách giữa “biết làm” và “thuộc về ngành”
Khoá học ngắn hạn thường làm rất tốt một việc: giúp người học biết làm.
Nhưng chuyển nghề không chỉ cần “biết làm”. Nó cần một cảm giác khác sâu hơn: cảm giác mình thuộc về ngành đó.
Thuộc về ở đây không phải là cảm xúc mơ hồ, mà là trạng thái rất cụ thể:
-
Biết mình đang ở vị trí nào trong ngành
-
Biết mình thuộc nhóm nào trên thị trường lao động
-
Biết người khác sẽ nhìn nhận mình như thế nào
Khoá ngắn hạn hiếm khi tạo ra được trạng thái này, vì nó không được thiết kế để làm điều đó.
Kỹ năng có thể học nhanh, nhưng danh tính nghề nghiệp thì không
Một sự thật quan trọng trong chuyển nghề là: kỹ năng có thể học nhanh, danh tính nghề nghiệp thì không.
Danh tính nghề nghiệp được hình thành qua:
-
Quá trình đào tạo có hệ thống
-
Sự công nhận của văn bằng
-
Một lộ trình nghề nghiệp dễ đọc
Khoá học ngắn hạn không xây dựng danh tính nghề nghiệp. Nó chỉ bổ sung kỹ năng cho một danh tính chưa được xác lập.
Vì vậy, dù người học có thể làm được việc, họ vẫn không chắc mình có “đủ tư cách” để đứng vào ngành mới hay không.
Vì sao học càng nhiều khoá, càng do dự?
Một nghịch lý khá phổ biến là: người học càng nhiều khoá ngắn hạn, họ lại càng do dự khi chuyển nghề.
Lý do không phải vì họ thiếu năng lực, mà vì con đường học tập của họ không tạo ra một trục nghề nghiệp rõ ràng.
Mỗi khoá học thêm vào một mảnh ghép, nhưng không có bản thiết kế tổng thể. Khi nhìn lại, người học thấy mình có rất nhiều thứ, nhưng không biết xếp chúng vào đâu.
Sự do dự này không phải là thiếu quyết tâm, mà là thiếu một cấu trúc để đặt quyết tâm vào.
Khoá ngắn hạn không được thiết kế để “cho phép” bạn chuyển nghề
Một điểm cần nhìn thẳng là: khoá ngắn hạn không có chức năng cho phép bạn chuyển nghề.
Chúng không xác nhận rằng bạn đã được đào tạo theo chuẩn ngành.
Chúng không đặt bạn vào một bậc nghề nghiệp cụ thể.
Chúng không tạo ra một dòng học thuật rõ ràng trên hồ sơ.
Vì vậy, khi chuyển nghề chỉ dựa vào khoá ngắn hạn, người học buộc phải tự mình gánh toàn bộ rủi ro tâm lý và nghề nghiệp.
Người học tự giữ mình ở “vùng an toàn”
Khi không có sự công nhận rõ ràng, rất nhiều người chọn cách ở lại vùng an toàn.
Họ tiếp tục học thêm để cảm thấy mình đang tiến lên, nhưng thực chất là trì hoãn quyết định chuyển nghề. Việc học trở thành một lớp đệm tâm lý, thay vì một bước đi thực sự.
Điều này không sai, nhưng nếu kéo dài, nó khiến người học mắc kẹt trong trạng thái “luôn chuẩn bị, nhưng không bao giờ bắt đầu”.
Nền tảng ngành mới là thứ tạo ra cú hích chuyển nghề
Điều tạo ra cú hích để người học dám bước sang ngành mới không phải là thêm một kỹ năng, mà là nền tảng ngành được công nhận.
Khi người học có một nền tảng rõ ràng:
-
Họ biết mình có quyền ứng tuyển ở đâu
-
Họ không còn phải tự hỏi “liệu mình có đủ không?”
-
Họ không cần chứng minh bản thân bằng sự cố gắng quá mức
Sự tự tin này không đến từ động viên, mà đến từ cấu trúc học thuật và nghề nghiệp.
Cử nhân Văn bằng 2: chuyển từ “học thêm” sang “thuộc về”
Đây là vai trò mà Cử nhân Văn bằng 2 đảm nhiệm trong quá trình chuyển nghề.
VB2 không nhằm thay thế khoá ngắn hạn, mà đặt những gì người học đã học vào đúng vị trí. Nó giúp người học chuyển từ trạng thái học rời rạc sang trạng thái có nền tảng.
Khi hoàn thành VB2, người học không chỉ có thêm kiến thức, mà có một danh tính nghề nghiệp rõ ràng hơn trong ngành mới.
Cách SwissUK™ nhìn vấn đề này
SwissUK™ không phủ nhận giá trị của khoá ngắn hạn. Nhưng SwissUK™ không xem chúng là đích đến.
Trong mô hình SwissUK™, khoá ngắn hạn là bước thử nghiệm. Cử nhân Văn bằng 2 là bước xác lập. Thạc sĩ – nếu cần – là bước nâng tầm.
Cách sắp xếp này giúp người học không bị mắc kẹt ở giai đoạn “biết làm nhưng không dám bước”.
Kết luận: thiếu kỹ năng không phải là lý do bạn chưa chuyển nghề
Nếu bạn đã học nhiều khoá ngắn hạn nhưng vẫn không dám chuyển nghề, rất có thể bạn không thiếu kỹ năng.
Bạn đang thiếu một điều khác quan trọng hơn: một nền tảng được công nhận để đứng vào ngành mới một cách chính danh.
Khi nền tảng đó xuất hiện, việc chuyển nghề không còn là một cú nhảy mạo hiểm. Nó trở thành một bước đi tự nhiên.
