Khi học rời rạc khiến con đường nghề nghiệp bị đứt gãy
Không ít người nhìn lại hành trình học tập của mình và cảm thấy bối rối.
Họ đã học rất nhiều. Mỗi giai đoạn đều có thêm khoá mới, chứng chỉ mới, kỹ năng mới. Nhưng khi ghép tất cả lại, con đường nghề nghiệp của họ không tạo thành một đường thẳng, mà giống như nhiều đoạn rời rạc đặt cạnh nhau.
Cảm giác phổ biến nhất lúc này là: mình không đứng yên, nhưng cũng không thật sự tiến lên.
Học rời rạc không phải là học ít
Cần nói rõ: học rời rạc không đồng nghĩa với học ít hay học kém.
Ngược lại, nhiều người học rời rạc là những người rất chủ động. Họ luôn tìm cách cập nhật kiến thức, nâng cấp kỹ năng, không ngừng cải thiện bản thân. Vấn đề không nằm ở thái độ học tập, mà nằm ở cách các mảnh học tập đó được kết nối – hoặc không được kết nối.
Khi mỗi khoá học tồn tại như một mảnh riêng lẻ, không gắn vào một trục ngành nghề rõ ràng, tổng thể con đường học tập sẽ thiếu phương hướng.
Vì sao học rời rạc dễ xảy ra khi chuyển nghề?
Chuyển nghề thường bắt đầu trong trạng thái không chắc chắn. Người học chưa biết mình sẽ đi đến đâu, nên chọn cách học từng phần nhỏ để giảm rủi ro.
Khoá này giúp làm quen.
Khoá kia bổ sung kỹ năng.
Khoá khác để “phòng khi cần”.
Cách học này rất hợp lý ở giai đoạn đầu. Nhưng nếu kéo dài, nó tạo ra một hệ quả: không có giai đoạn nào thực sự đóng vai trò làm trục chính cho con đường nghề nghiệp.
Người học cứ di chuyển ngang, nhưng không bước vào một dòng phát triển rõ ràng.
Khi CV trở thành tập hợp các mảnh ghép
Hệ quả rõ ràng nhất của việc học rời rạc xuất hiện trên hồ sơ nghề nghiệp.
CV lúc này trông giống như một danh sách các khoá học và kỹ năng, nhưng thiếu một câu chuyện xuyên suốt. Nhà tuyển dụng có thể thấy bạn biết nhiều thứ, nhưng khó trả lời một câu hỏi rất cơ bản: bạn thuộc về ngành nào?
Khi không trả lời được câu hỏi đó, hồ sơ trở nên khó đọc, khó định vị và dễ bị bỏ qua, không phải vì thiếu năng lực, mà vì thiếu trục nghề nghiệp.
Đứt gãy không xảy ra đột ngột, mà diễn ra âm thầm
Điều nguy hiểm của học rời rạc là nó không tạo ra khủng hoảng ngay lập tức.
Người học vẫn cảm thấy mình đang tiến bộ. Vẫn học thêm, vẫn cập nhật. Nhưng sau một thời gian, họ nhận ra rằng mình không tiến gần hơn đến một vị trí nghề nghiệp rõ ràng.
Đứt gãy xảy ra khi:
-
Học nhiều nhưng không tạo ra bước ngoặt nghề nghiệp
-
Có kỹ năng nhưng không có vị trí tương ứng
-
Có nỗ lực nhưng không có hướng phát triển
Lúc này, người học dễ rơi vào trạng thái hoang mang: học tiếp hay dừng lại, chuyển nghề hay tiếp tục chuẩn bị?
Vấn đề không nằm ở từng khoá học, mà ở việc thiếu trục
Mỗi khoá học riêng lẻ đều có giá trị của nó. Vấn đề không nằm ở chất lượng từng khoá, mà ở việc không có một trục học thuật – nghề nghiệp để gắn chúng lại.
Một con đường nghề nghiệp cần có:
-
Một nền tảng xác định ngành
-
Một lộ trình phát triển dễ hiểu
-
Các kỹ năng và chứng chỉ bổ trợ xoay quanh trục đó
Khi thiếu trục này, mọi nỗ lực học tập dễ trở thành các nhánh không dẫn đến đâu cụ thể.
Nền tảng cử nhân ngành đóng vai trò “nối mạch”
Trong bối cảnh chuyển nghề, nền tảng cử nhân ngành thường chính là yếu tố nối mạch cho toàn bộ hành trình học tập.
Nó không xoá bỏ những gì người học đã học trước đó. Ngược lại, nó cho phép:
-
Đặt các kỹ năng đã có vào đúng bối cảnh ngành
-
Kết nối kinh nghiệm cũ với hướng đi mới
-
Tạo ra một trục phát triển rõ ràng để tiếp tục xây lên
Khi trục này xuất hiện, những gì từng rời rạc bắt đầu có chỗ đứng.
Từ học rời rạc sang học có cấu trúc
Sự khác biệt giữa học rời rạc và học có cấu trúc không nằm ở số lượng kiến thức, mà ở mục đích của từng giai đoạn học.
Học có cấu trúc nghĩa là:
-
Biết mình đang học để xây nền hay để nâng cao
-
Biết khoá học nào là trục chính, khoá nào là bổ trợ
-
Biết khi nào cần dừng học để bước sang giai đoạn nghề nghiệp tiếp theo
Khi cấu trúc này rõ ràng, việc học không còn gây đứt gãy, mà trở thành lực đẩy.
Vai trò của Cử nhân Văn bằng 2 trong việc tái kết nối con đường
Cử nhân Văn bằng 2 thường đóng vai trò điểm neo trong quá trình tái cấu trúc.
Nó không nhằm thay thế toàn bộ hành trình trước đó, mà giúp người học:
-
Xác lập lại ngành nghề chính
-
Kết nối các mảnh học tập rời rạc vào một khung ngành
-
Tạo nền móng để tiếp tục phát triển theo chiều sâu
Khi có điểm neo này, người học không còn phải học trong trạng thái “phòng ngừa”, mà học với một mục tiêu rõ ràng.
Cách SwissUK™ tiếp cận vấn đề đứt gãy
SwissUK™ nhìn học rời rạc như một triệu chứng, không phải là lỗi cá nhân.
Triệu chứng đó cho thấy người học đang thiếu một cấu trúc đủ mạnh để dẫn dắt các quyết định học tập. Vì vậy, SwissUK™ tập trung vào việc giúp người học xây lại trục nghề nghiệp, thay vì chỉ thêm lựa chọn học mới.
Khi trục đã có, việc học trở nên tiết kiệm hơn, có định hướng hơn và ít gây hoang mang hơn.
Kết luận: học nhiều không bằng học có trục
Học tập là một hành trình dài. Nhưng nếu hành trình đó không có trục, nó rất dễ bị đứt gãy, dù người học có cố gắng đến đâu.
Vấn đề không nằm ở việc bạn học bao nhiêu, mà ở việc những gì bạn học có đang đi cùng một hướng hay không.
Khi trục nghề nghiệp được xác lập, việc học không còn là các mảnh rời. Nó trở thành một con đường có điểm bắt đầu, điểm tiếp nối và điểm đến rõ ràng hơn.
