Vì sao học Thạc sĩ để chuyển ngành thường không phù hợp về mặt cấu trúc?
Khi đứng trước quyết định chuyển ngành, nhiều người chọn Thạc sĩ vì một lý do rất dễ hiểu: đây là bậc học cao hơn, ngắn hơn và có vẻ “đi lên”.
Nhưng nếu bỏ qua cảm giác đó để nhìn vào cấu trúc học thuật, sẽ thấy một vấn đề cốt lõi: Thạc sĩ không được thiết kế để làm nhiệm vụ xây nền cho một ngành mới.
Sự không phù hợp này không nằm ở chất lượng chương trình hay năng lực người học. Nó nằm ở chức năng gốc của bậc học.
Mỗi bậc học được sinh ra để làm một việc khác nhau
Hệ thống giáo dục đại học không xếp các bậc học theo kiểu “cao hơn thì thay thế được thấp hơn”.
Cử nhân có chức năng xây nền ngành.
Thạc sĩ có chức năng đào sâu trên nền đã có.
Tiến sĩ có chức năng mở rộng tri thức và nghiên cứu.
Khi hiểu rõ chức năng này, sẽ thấy ngay sự lệch pha khi dùng Thạc sĩ cho chuyển ngành. Bạn đang yêu cầu một bậc học đào sâu thực hiện nhiệm vụ xây nền.
Về mặt cấu trúc, đây là một sự đảo ngược vai trò.
Thạc sĩ giả định những gì mà người chuyển ngành chưa có
Hầu hết chương trình Thạc sĩ được thiết kế dựa trên những giả định rất rõ ràng về người học.
Chương trình giả định rằng bạn đã:
-
Nắm các khái niệm cốt lõi của ngành
-
Hiểu ngôn ngữ chuyên môn và cách tư duy ngành
-
Có nền tảng để tiếp cận nội dung ở mức trừu tượng hơn
Vì vậy, phần “nhập môn” trong Thạc sĩ thường rất ngắn, hoặc gần như không tồn tại. Những gì được xem là kiến thức nền sẽ không được dạy lại.
Đối với người chuyển ngành, đây chính là khoảng trống lớn nhất.
Không có cơ chế chính thức để “bù nền” trong Master
Một số người cho rằng có thể khắc phục việc thiếu nền bằng cách tự học thêm song song khi học Thạc sĩ.
Về mặt cá nhân, điều này hoàn toàn có thể. Nhưng về mặt cấu trúc, Thạc sĩ không có cơ chế chính thức để xác nhận rằng nền tảng ngành đã được xây dựng đầy đủ.
Những gì bạn tự học thêm:
-
Không được tích hợp vào khung chương trình
-
Không xuất hiện rõ ràng trong hồ sơ học thuật
-
Không tạo ra một dấu mốc công nhận chính danh
Vì vậy, dù bạn có nỗ lực rất nhiều, thị trường lao động vẫn khó đọc được “nền tảng ngành” của bạn một cách rõ ràng.
Sự lệch tầng giữa học thuật và nghề nghiệp
Một hệ quả cấu trúc khác của Master trái ngành là sự lệch tầng.
Về học thuật, bạn được đặt ở tầng cao.
Về nghề nghiệp, bạn vẫn ở tầng nền.
Sự lệch này tạo ra một khoảng trống khó xử lý. Bạn không thể dễ dàng quay về các vị trí đầu vào vì bằng cấp quá cao. Nhưng bạn cũng chưa đủ nền để đảm nhận các vị trí cao hơn trong ngành mới.
Đây chính là nguồn gốc của trạng thái overqualified nhưng undertrained đã được đề cập trong các bài trước.
Cấu trúc hồ sơ trở nên khó đọc
Ở góc độ tuyển dụng, cấu trúc học thuật của ứng viên rất quan trọng.
Một hồ sơ có cử nhân ngành A, Thạc sĩ ngành B nhưng không có nền tảng cử nhân ngành B thường đặt nhà tuyển dụng vào tình thế phải suy đoán.
Họ phải tự hỏi:
-
Ứng viên đã được đào tạo nền tảng đến mức nào?
-
Khoảng trống kiến thức nằm ở đâu?
-
Rủi ro đào tạo lại có lớn không?
Khi hồ sơ đòi hỏi quá nhiều suy đoán, nó thường bị loại sớm, không phải vì ứng viên yếu, mà vì rủi ro quá cao.
Cử nhân Văn bằng 2 giải quyết đúng vấn đề cấu trúc
Điểm khác biệt cốt lõi của Cử nhân Văn bằng 2 nằm ở việc nó làm đúng nhiệm vụ của bậc cử nhân, nhưng theo cách phù hợp với người đã đi làm.
VB2 được thiết kế để:
-
Xây nền tảng ngành một cách có hệ thống
-
Tạo dấu mốc học thuật rõ ràng về việc “thuộc ngành”
-
Kết nối kiến thức nền với lộ trình nghề nghiệp
Về mặt cấu trúc, VB2 lấp đúng khoảng trống mà Master không được thiết kế để lấp.
Không phải Master sai, mà là dùng sai vị trí
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: Thạc sĩ không sai.
Sai lầm chỉ xuất hiện khi Master được dùng như một lối tắt để bỏ qua giai đoạn xây nền. Khi đó, bậc học cao trở thành một lớp phủ mỏng, không đủ để che đi khoảng trống bên dưới.
Khi nền tảng đã có, Master phát huy giá trị rất mạnh. Nhưng khi nền tảng chưa tồn tại, Master trở thành một cấu trúc treo.
Góc nhìn của SwissUK™ về vấn đề cấu trúc
SwissUK™ tiếp cận chuyển nghề như một bài toán kiến trúc, không phải bài toán cảm xúc.
Trong kiến trúc, không thể xây tầng cao khi móng chưa đủ. Không phải vì vật liệu kém, mà vì chức năng của từng phần là khác nhau.
Vì vậy, SwissUK™ không khuyến khích dùng Thạc sĩ để chuyển ngành. Thay vào đó, hệ thống ưu tiên xây nền trước, rồi mới nâng tầng khi phù hợp.
Kết luận: chuyển nghề là đổi móng, không phải đổi tầng
Chuyển ngành không phải là thay đổi tầng học thuật, mà là thay đổi nền móng ngành nghề.
Và nền móng đó không thể được xây bằng một bậc học sinh ra để đào sâu.
Khi hiểu đúng cấu trúc, quyết định học tập trở nên tỉnh táo hơn, ít rủi ro hơn và bền vững hơn rất nhiều.
