Vì sao thị trường lao động vẫn đọc hồ sơ theo nền tảng cử nhân?
Trong thời đại kỹ năng lên ngôi, nhiều người cho rằng bằng cấp không còn quan trọng như trước. Thực tế cho thấy kỹ năng thực hành ngày càng được coi trọng, đặc biệt trong các ngành biến động nhanh. Tuy nhiên, khi quan sát cách thị trường lao động đọc và sàng lọc hồ sơ, một điều vẫn rất rõ ràng: nền tảng cử nhân tiếp tục đóng vai trò trục định vị ban đầu.
Điều này không mâu thuẫn với xu hướng đề cao kỹ năng. Nó phản ánh cách thị trường quản lý rủi ro và ra quyết định trong điều kiện thông tin không hoàn hảo.
Thị trường cần một điểm neo để định vị ứng viên
Khi một nhà tuyển dụng mở một vị trí, họ không chỉ tìm người làm được việc. Họ cần một cách nhanh chóng để xác định:
-
Ứng viên thuộc nhóm nào trong ngành
-
Mức đào tạo nền tảng đến đâu
-
Lộ trình phát triển có thể đặt ra
Trong hàng trăm hồ sơ, thị trường cần những điểm neo dễ đọc. Nền tảng cử nhân chính là điểm neo đó. Nó cho biết ứng viên đã được đào tạo theo khung nào, ở mức nào, và trong thời gian bao lâu.
Kỹ năng có thể đa dạng và khó so sánh. Nền tảng cử nhân mang lại một chuẩn chung để bắt đầu quá trình đánh giá.
Kỹ năng trả lời “làm được gì”, cử nhân trả lời “đứng ở đâu”
Kỹ năng giúp trả lời câu hỏi: bạn làm được việc gì ngay lúc này.
Nền tảng cử nhân giúp trả lời câu hỏi: bạn đứng ở đâu trong cấu trúc ngành.
Hai câu hỏi này khác nhau về bản chất. Trong tuyển dụng dài hạn, câu hỏi thứ hai thường được đặt ra trước. Một ứng viên có thể làm được một số đầu việc, song nếu không có nền tảng phù hợp, việc đặt họ vào hệ thống phát triển của tổ chức sẽ gặp khó khăn.
Vì vậy, thị trường dùng nền tảng cử nhân để xác định vị trí xuất phát, sau đó mới đánh giá kỹ năng để xem tốc độ phát triển có thể đạt tới đâu.
Khi hồ sơ thiếu nền cử nhân ngành mới
Với người chuyển ngành, vấn đề nảy sinh khi nền tảng cử nhân nằm ở một lĩnh vực khác.
Trong trường hợp này, nhà tuyển dụng phải tự suy luận rất nhiều:
-
Ứng viên đã được đào tạo nền tảng ngành mới đến mức nào
-
Khoảng trống kiến thức nằm ở đâu
-
Rủi ro đào tạo lại có lớn không
Khi một hồ sơ đòi hỏi quá nhiều suy luận, nó trở nên kém hấp dẫn trong bối cảnh cạnh tranh cao. Điều này không phản ánh năng lực cá nhân, mà phản ánh chi phí ra quyết định mà thị trường phải gánh.
Vì sao bằng cấp cao không thay thế được nền tảng?
Nhiều người kỳ vọng rằng bằng Thạc sĩ hoặc các chứng chỉ nâng cao có thể “bù” cho việc thiếu nền cử nhân ngành. Về mặt hình thức, điều này tạo cảm giác đi lên. Về mặt cấu trúc, thị trường vẫn thiếu một mảnh ghép quan trọng.
Bằng cấp cao cho thấy khả năng học tập và tư duy ở mức nâng cao. Nó không tự động xác nhận rằng nền tảng ngành đã được xây dựng đầy đủ. Khi nền này không xuất hiện rõ ràng trong hồ sơ, việc định vị ứng viên vẫn gặp khó.
Thị trường có xu hướng ưu tiên những hồ sơ dễ đặt vào cấu trúc hiện có hơn là những hồ sơ cần giải thích thêm.
Cử nhân là “ngôn ngữ chung” giữa đào tạo và tuyển dụng
Một lý do quan trọng khác khiến nền tảng cử nhân vẫn được ưu tiên là vì nó là ngôn ngữ chung giữa hệ thống đào tạo và hệ thống tuyển dụng.
Chương trình cử nhân được thiết kế xoay quanh các năng lực cốt lõi của ngành. Nhà tuyển dụng quen thuộc với những năng lực này, ngay cả khi họ không đọc chi tiết từng môn học.
Khi nhìn thấy một nền tảng cử nhân ngành rõ ràng, họ có thể hình dung tương đối chính xác năng lực nền mà ứng viên sở hữu. Điều này giúp giảm bất định trong quyết định tuyển dụng.
Với người chuyển ngành, nền tảng tạo ra “quyền được bắt đầu”
Trong thực tế, nền tảng cử nhân không chỉ là một tấm bằng. Nó tạo ra quyền được bắt đầu trong ngành mới.
Quyền này thể hiện ở việc:
-
Được xem xét cho các vị trí đầu vào phù hợp
-
Được đặt kỳ vọng đúng mức
-
Được đào tạo và phát triển theo lộ trình chuẩn
Khi không có nền tảng này, người chuyển ngành thường phải tự chứng minh rất nhiều trước khi được trao cơ hội tương tự.
Cử nhân Văn bằng 2 và vai trò tái định vị hồ sơ
Trong bối cảnh đó, Cử nhân Văn bằng 2 đóng vai trò tái định vị hồ sơ một cách rõ ràng.
Văn bằng này không nhằm thay thế kỹ năng hay kinh nghiệm đã có. Nó giúp:
-
Xác lập nền tảng ngành mới một cách chính danh
-
Giúp thị trường đọc hồ sơ dễ dàng hơn
-
Đặt người học vào đúng điểm xuất phát của ngành
Khi việc đọc hồ sơ trở nên rõ ràng, quá trình tuyển dụng và phát triển nghề nghiệp diễn ra thuận lợi hơn.
Thị trường thay đổi, logic định vị vẫn còn
Đúng là thị trường lao động đang thay đổi. Các mô hình làm việc linh hoạt, dự án ngắn hạn và đánh giá theo năng lực ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, trong các quyết định tuyển dụng mang tính dài hạn, logic định vị nền tảng vẫn giữ vai trò trung tâm.
Thị trường có thể mở rộng cánh cửa cho nhiều con đường khác nhau, song vẫn cần một cấu trúc để đặt con người vào hệ thống.
Góc nhìn của SwissUK™
SwissUK™ nhìn nhận rất rõ logic này của thị trường. Vì vậy, trong các lộ trình chuyển ngành, SwissUK™ ưu tiên giúp người học xây dựng nền tảng cử nhân ngành mới trước khi nói đến việc nâng cao.
Cách tiếp cận này không chạy theo trào lưu ngắn hạn. Nó tập trung vào việc giúp hồ sơ của người học trở nên dễ đọc, dễ định vị và phù hợp với cách thị trường ra quyết định.
Kết luận: kỹ năng giúp bạn tiến nhanh, nền tảng giúp bạn đứng đúng
Kỹ năng giúp bạn tiến nhanh trong công việc. Nền tảng cử nhân giúp bạn đứng đúng vị trí trong ngành.
Thị trường lao động cần cả hai, theo một trật tự rất rõ ràng. Khi nền tảng đã được xác lập, kỹ năng và kinh nghiệm có không gian để phát huy trọn vẹn.
Đối với người chuyển ngành, hiểu được logic này là bước quan trọng để lựa chọn con đường học tập phù hợp và bền vững.
